Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты

Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы

Қазақстан Республикасының Президенті – Қ.К. Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы

Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі

Біздің елімізде “Жауапты мемлекет - жауапты коғам -
 жауапты адам” жүйесі берік орнығуы керек

Зарема Шәукенова, https://egemen.kz/article/216361-ulttyq-kenhes-musheleri-ne-deydi

– Ұлттық қоғамдық сенім кеңесі (ҰҚСК) құрылғанға дейін ел тарихында қо­­ғам мен мемлекеттің үнқатысуын қамта­масыз етуге және реттеуге бағытталған түрлі кеңес беруші органдар болды. Олар­дың қыз­метінің негізі саяси қозғалыс­тар мен пар­тиялар өкілдерінің, қоғам қай­рат­кер­лерінің, мемлекеттік органдардың өзара іс-қимылы негізінде ел дамуындағы стратегиялық мақсаттар мен міндеттерді әзірлеу болды.

Елдің орнықты дамуы, Қазақстанды одан әрі дамыту мәселелері бойынша ұсыныстар мен пікірлерді талқылау, демократияландырудың негізгі контурларын белгілеу мақсатында неғұрлым ірі қоғамдық-саяси және әлеуметтік топтардың мүдделерін келісу тетіктері құрылуда. Дәл осы үшін елде әртүрлі сұхбат алаңдары құрылды: алдымен – Азаматтық қоғамды одан әрі демократияландыру және дамыту жөніндегі ұсыныстарды әзірлеу бойынша тұрақты жұмыс істейтін кеңес, содан кейін – азаматтық қоғамды демократияландыру және дамыту мәселелері жөніндегі Ұлттық комиссия. Консультативтік-кеңесші органдар жүйесі тұрақты қозғалыста. Міндеттердің орындалуына қарай жұмыс істеп тұрған органдар қызметін тоқтатады және жаңа органдар құрылады. Тек 2019 жылы ғана құрылған Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің миссиясы – саяси жаңғырту мен шынайы демократиялық институттарды құру құралы мен шарты ғана емес, сонымен қатар жалпыұлттық консенсус негізінде үдемелі әлеуметтік және экономикалық реформаларға қозғау салу.

Қ.Тоқаев Президенттік лауазымына кіріскен алғашқы күнінен бастап халық пен мемлекеттік органдар арасында тығыз өзара іс-қимыл және ашық сұхбат орнатуды басым бағыт ретінде қарастырып келеді. Мемлекеттік шешімдерді қабылдау үдерісінде ашықтық, транспаренттілік және азаматтардың пікірлерін есепке алу – мемлекеттік басқару тиімділігінің және демократиялық қағидаттарға бейімділіктің маңызды индикаторларының бірі. Көріп отырғанымыздай, ҰҚСК-ның екінші отырысы Президенттің ашық сұхбатқа және «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» қағидаттарына бейілділігін көрсетті.

Осындай қысқа мерзім ішінде 18 жұмыс кеңесі, ҰҚСК мүшелерімен 16 кездесу өткізілді. Саяси, экономикалық және әлеуметтік-мәдени жаңғырту жөніндегі 3 жұмыс комиссиясы көптеген талқылаулар, отырыстар мен онлайн-конференциялар өткізді.

Президент айтқан реформалар, тапсырмалар мен ұсыныстар пакеті – көптеген сарапшылардың, министрліктер мен түрлі ведомстволардың тығыз командалық жұмы­сының нәтижесі. Реформалардың осы пакеті одан әрі ырықтандыруға, ізгі­лен­діруге және демократияландыруға қадам.

Тапсырмалар арасында әйелдер мен жастар үшін міндетті 30% квотаны ерекше атап өткен жөн. Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, көптеген елдер ерікті партиялық квоталарды енгізуде. Мысалы, «Кеңес 90/Жасылдар» (Германия) партиясы және Австриялық жасылдар партиясы партиялық тізімде әйелдердің кемінде 50% болуы тиіс деп қарастырады. Испанияның Социалистік жұмыс партиясы өздерінің кандидаттарының тізіміне әйелдердің 40%-ының қол жеткізуін мақсат етіп отыр.

Швеция әйелдер өкілдігінің деңгейі бойынша әлемде төртінші орында және ел парламентінде 45%-ды әйелдер алады.

Жалпы, партиялық квоталар екі тәсіл­мен белгіленеді: партияның құрылтай құ­жат­тарына, ережелер, жарғылары мен жинақ­тарына өзгерістер енгізу арқылы саяси партиялар ерікті түрде қабылданады немесе ерікті квоталар әдетте квоталау туралы ресми заңдарда (сайлау, саяси партиялар және т.б. туралы заңнама) белгіленеді. Біз көріп отырғанымыздай, Қазақстан партиялық квоталаудың екінші тәсілін енгізуде және Мемлекет басшысы Қ.Тоқаев атап өткендей, бұл шара әйелдердің саясатқа, әсіресе заң шығару процесіне белсенді келуін ынталандыруы тиіс.

Басылымдар