Отырыс күн тәртібі Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Парламент палаталарының бірлескен отырысында айқындаған міндеттеріне негізделді. Президент кең көлемді құрылысты кезек күттірмейтін маңызды міндет деп атап, нақты бағдар қойды: «Қазақстанды бір үлкен құрылыс алаңына айналдыруымыз керек».

«Кең көлемді құрылыс инфрақұрылымды жаңартып қана қоймай, отандық өндірісті дамытуға серпін беруге тиіс. Құрылыс материалдары мен техникасына, инженерлік жабдыққа сұраныстың артуы елімізде қосымша құн туғызып, жаңа өндірістер мен жұмыс орындарын ашуға түрткі болғаны маңызды», — деді ҚСЗИ директоры Жандос Шаймарданов.

Отырыста мемлекеттік қолдау шараларын жетілдіру, өндірістік кооперацияны нығайту және өңірлердің әлеуетін тиімді пайдалану мәселелері көтерілді. Қазақстандық кәсіпорындардың құрылыс нарығын отандық материалдармен, конструкциялар мен жабдықпен қамтамасыз ету мүмкіндіктеріне бөлек тоқталды.

QazIndustry өкілдері отандық кәсіпорындардың нақты өндірістік мүмкіндігін көрсететін Қазақстандық тауар өндірушілер тізілімін жасау жұмысы туралы да айтып берді.

«Қазақстандық кәсіпорындарда құрылыс материалдары өндірісін ұлғайтуға мүмкіндік жеткілікті. Ол үшін болжамды сұраныс, қуаттарды толық пайдалану және кооперацияны дамыту қажет», — деді QazIndustry Басқарма төрағасы Эльдар Гумаров.

Қатысушылар құрылыс саласының машина жасау, металлургия, химия, электротехника және ағаш өңдеу өнеркәсібі өнімдеріне сұраныс тудыра алатынын айтты.

«Құрылыс саласы базалық материалдардан бастап заманауи технологиялар мен инженерлік жабдыққа дейінгі тұтас өндірістік тізбек ретінде қаралуы керек», — деді ҚСЗИ директорының орынбасары Жанар Ғабдуллина.

Отырыс қорытындысында тараптар бірлескен аналитикалық жұмысты жалғастырып, ынтымақтастықты Қазақстанның өнеркәсіпті дамытудың басқа бағыттарына да кеңейтуге ниетті екенін білдірді.

Сообщение ҚСЗИ жанындағы Экономика жөніндегі сарапшылар кеңесінде құрылыс саласы талқыланды появились сначала на ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ ЖАНЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР ИНСТИТУТЫ.

Іс-шараны Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты ұйымдастырды. Іс-шараға жетекші сарапшылар, ғылыми қауымдастық өкілдері, заңгерлер, саясаттанушылар, үкіметтік емес ұйымдардың басшылары және өңірдің Қоғамдық кеңесінің мүшелері қатысты.

Сараптамалық алаң қатысушылары конституциялық реформалардың өңірлік өлшемін, жаңа Конституцияны іске асырудағы жергілікті өзін-өзі басқару мен азаматтық қоғамның рөлін, қоғамдық диалогты, саяси партияларды және қоғамдық қатысудың жаңа институттарын дамыту мәселелерін талқылады.

Отырысты ашқан ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ директоры Жандос Шаймарданов жаңа Конституцияның қабылдануы әділеттілік, заң үстемдігі, жауапкершілік және тең мүмкіндіктер қағидаттарына негізделген ел дамуының жаңа кезеңін бастағанын атап өтті.

ҚСЗИ директоры сондай-ақ жаңа саяси архитектура саяси партиялардың маңызын күшейтетінін, олардың халықпен тұрақты жұмыс жүргізуі қажеттігін атап өтті. Сонымен қатар Қазақстан Халық Кеңесі институтының құрылуы өңірлердің мүдделерін білдіру мен қоғамдық диалогты дамытуға қосымша мүмкіндіктер ашатынын айтты. Ол Солтүстік Қазақстан облысының заманауи аграрлық экономиканы, цифрлық технологияларды, жасанды интеллект пен инновацияларды дамытудағы әлеуетіне де ерекше тоқталды.

Жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту институтының директоры Сергей Худяков жаңа Конституция мәслихаттардың өкілеттіктерін күшейтіп, жергілікті бюджеттердің, қоғамдық бақылаудың және Халықтық қатысу бюджетінің мүмкіндіктерін кеңейткенін атап өтті. Сонымен қатар қоғам қайраткері алдағы Құрылтай сайлауы елдегі дәйекті саяси жаңғыру үдерісінің аясында өтіп жатқанын және конституциялық реформалардың заңды жалғасы екенін айтты.

«Ассамблея жастары» Солтүстік Қазақстан облыстық жастар бірлестігінің төрайымы, Солтүстік Қазақстан облысы Қоғамдық кеңесінің мүшесі Дариға Смайылова жастарды қоғамдық және саяси өмірге кеңінен тартудың маңыздылығына тоқталды. Спикердің айтуынша, сайлауға қатысу – тек конституциялық құқық қана емес, сонымен қатар азаматтық жауапкершіліктің маңызды көрінісі.

«СҚО Азаматтық альянсы» заңды тұлғалар бірлестігі қауымдастығы төрағасының орынбасары Әсел Есжанова жаңа сайлау моделінің басты ерекшелігі толықтай пропорционалды жүйеге көшу болғанын атап өтті. Бұл жүйе бойынша Құрылтайдың барлық 145 депутаты партиялық тізімдер арқылы сайланады. Оның пікірінше, мұндай тәсіл саяси партиялардың рөлін күшейтіп, бәсекелестікті бағдарламалар мен командалық жауапкершілікке бағыттайды, партиялардың жаңаруына ықпал етіп, популизмді төмендетеді.

«СҚО Жастар мәслихаты» жастар қоғамдық бірлестігінің өкілі Тимур Альжанов қазіргі сайлау науқаны қоғамның саяси жүйені жаңартуға деген сұранысына жауап беретінін атап өтті. Оның айтуынша, партиялар басшылық құрамдарын жаңартып, жас көшбасшыларды тартып, қоғамға жаңа идеялар мен бағдарламалар ұсынып отыр.

«КИСИ GPS» ұлттық сараптамалық алаңы отырысының қатысушылары жаңа Конституцияны табысты іске асыру көп жағдайда өңірлердің белсенді қатысуына, жергілікті өзін-өзі басқаруды, азаматтық қоғам институттарын дамытуға және мемлекет пен азаматтар арасындағы тұрақты диалогты нығайтуға байланысты деген қорытындыға келді.

Сообщение «КИСИ GPS»: Петропавлда жаңа Конституцияны және оны іске асырудағы өңірлердің рөлі талқыланды появились сначала на ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ ЖАНЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР ИНСТИТУТЫ.

Сарапшылық талқылау барысында қатысушылар Шанхай ынтымақтастық ұйымы аясындағы ынтымақтастықты дамытудың өзекті мәселелерін қарастырды. Мүше мемлекеттердің халықаралық-саяси өзара іс-қимылына, сауда-экономикалық байланыстарды кеңейтуге, көліктік-логистикалық өзара байланысты дамытуға, сондай-ақ мәдени-гуманитарлық ынтымақтастықты нығайтуға ерекше назар аударылды.

Талқылаудың жеке бағыты ретінде Қазақстан мен Қытай арасындағы екіжақты ынтымақтастықтың келешегі қарастырылды. Тараптар өңірлік қауіпсіздік, тұрақты даму, бірлескен экономикалық бастамаларды іске асыру, сондай-ақ екі елдің ғылыми-талдау орталықтары арасындағы сарапшылық диалогты одан әрі нығайту мәселелері бойынша пікір алмасты.

Қытай делегациясының құрамына Қазақстанды, Орталық Азия мен Ресейді зерттеуге маманданған ғалымдар мен зерттеушілер кірді. ҚСЗИ тарапынан дөңгелек үстел жұмысына халықаралық қауіпсіздік, азиялық зерттеулер, сондай-ақ жаһандық экономика және тұрақты даму бөлімдерінің сарапшылары қатысты.

Кездесудің қорытындысы бойынша қатысушылар сарапшылық ынтымақтастықты жалғастыруға және академиялық диалогты дамытуға өзара мүдделі екенін растады.

Сообщение ШЫҰ аясындағы ынтымақтастық перспективалары талқыланды появились сначала на ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ ЖАНЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР ИНСТИТУТЫ.

Іс-шараға мемлекеттік органдардың өкілдері, жетекші талдау орталықтарының мамандары, ғылыми қауымдастық, жоғары оқу орындарының өкілдері, қоғамдық ұйымдар мен сарапшылар қатысты.

Сараптамалық алаң жұмысын бастай отырып, ҚР Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтының директоры Жандос Шаймарданов Құрылтайдың құрылуы ашықтық, кәсібилік және кең қоғамдық қатысу қағидаттарына негізделген заң шығарушы биліктің жаңа моделіне көшуді білдіретінін атап өтті. Оның айтуынша, Құрылтайдың алғашқы сайлауы конституциялық реформаны іс жүзінде жүзеге асырудың маңызды кезеңіне айналып, жаңартылған өкілді билік жүйесінің толыққанды жұмысын қамтамасыз етеді. Бұл мемлекет пен қоғам арасындағы өзара іс-қимылдың жаңа моделіне көшуге мүмкіндік береді. Мұнда негізгі рөлді қуатты саяси институттар, сараптамалық сүйемелдеу және азаматтардың кеңінен қатысуы атқарады.

Іс-шараның алғашқы сессиясы Құрылтайдың конституциялық трансформациясына, оның заң шығару өкілеттіктерін дамытуға, заң жобаларын әзірлеу тетіктерін жетілдіруге және заң шығару қызметін сараптамалық сүйемелдеуді күшейту мәселелеріне арналды.

Қазақстан Республикасы Әділет вице-министрі Даниель Ваисов Құрылтайдың конституциялық трансформациясының негізгі бағыттарын таныстырып, оның жаңа өкілеттіктері мен мемлекеттік билік жүйесіндегі орнына жан-жақты тоқталды.

Вице-министрдің айтуынша, сайлау жаңартылған заңнама негізінде өтеді: Құрылтайдың барлық 145 депутаты бірыңғай жалпыұлттық сайлау округі бойынша партиялық тізімдер арқылы сайланады. Мұндай тәсіл саяси партиялардың рөлін күшейтіп, бәсекелестікті жекелеген кандидаттардан бағдарламаларға, идеяларға және мемлекеттік саясатты іске асыру үшін ұжымдық жауапкершілік арқалайтын саяси командаларға қарай бағыттайды.

Философия, саясаттану және дінтану институтының директоры Айгүл Сәдуақасова Құрылтай партиялық құндылықтар мен жалпыұлттық мүдделерді тоғыстыратын тиімді алаңға айнала алатынын атап өтті. Оның айтуынша, мемлекеттің қазіргі даму кезеңі мемлекет, саяси партиялар, сарапшылар қауымдастығы, азаматтық қоғам және өңірлер арасындағы тұрақты өзара іс-қимылды талап етеді.

Сарапшы сайлау мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы – халық екендігін айқындайтын конституциялық қағидатты іс жүзінде жүзеге асыратын негізгі тетік екенін атап өтті. Сондықтан азаматтардың дауыс беруге белсенді қатысуы жаңа өкілді органның қоғамдық легитимділігін нығайтуда шешуші мәнге ие.

Еуразиялық интеграция институтының директоры Оразғали Селтеев қазақстандықтардың электоралдық көңіл күйіне арналған әлеуметтанулық зерттеу нәтижелерін таныстырды. Сауалнама деректеріне сәйкес, азаматтардың 72,1%-ы Құрылтай депутаттарының сайлауына қатысуға дайын екенін білдірген. Бұл қоғамның алдағы сайлау науқанына жоғары қызығушылық танытып отырғанын көрсетеді.

Сарапшының айтуынша, мұндай жоғары көрсеткіш қоғамның заң шығарушы биліктің жаңа моделіне зор қызығушылық танытып отырғанын көрсетеді және сайлауға қатысу деңгейі алдыңғы парламенттік сайлаумен салыстырғанда жоғары болады деген болжам жасауға мүмкіндік береді. Оның пікірінше, азаматтардың жоғары электоралдық белсенділігі болашақ Құрылтайдың қоғамдық легитимділігін нығайтатын маңызды факторға айналып, елдің саяси жүйесін одан әрі дамытуға қатысуға дайын екенін айғақтайды.

Пікірталас барысында сарапшылар әлеуметтанулық зерттеулердің саяси партиялардың қазіргі белсенділігі азаматтардың қоғамдық көңіл күйіне ықпал етіп отырғанын атап өтті. Мәселен, ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ мен Еуразиялық интеграция институтының сауалнамалары «Ақ жол» мен «Respublica» партияларының оңшыл электорат үшін бәсекеге түсіп жатқанын және әзірге олардың мүмкіндіктері шамалас екенін көрсетеді.

Сонымен қатар, солшыл бағыттағы электораттың қолдауына үміткер ЖСДП мен ҚХП партияларының рейтингтері де бір-біріне жақын – тиісінше 3,6% және 3,5%. Сарапшылардың пікірінше, бұл олардың әлеуметтік риторикасының едәуір ұқсастығымен және екі партия арасындағы айырмашылықтардың әзірге сайлаушылардың басым бөлігі үшін айқын болмауымен байланысты болуы мүмкін.

Парламентаризм институтының Жария құқық және мемлекеттік басқару орталығының басшысы Шолпан Саймова заң шығару үдерісін ғылыми-талдамалық сүйемелдеудің маңыздылығына тоқталды.

Women in Tech Kazakhstan ұйымының жетекшісі Әсем Болатжан өз баяндамасын Құрылтайдағы гендерлік өкілдік мәселесіне арнады. Сарапшының пікірінше, заң шығарушы биліктің жаңа моделі мен партиялық жүйенің жаңаруы кәсіби кадрлық резервті қалыптастыруға қосымша мүмкіндік береді. Сонымен қатар, саяси партиялар бүгіннен бастап әйелдердің кәсіби өсуіне, партиялық қызметке, мәслихаттар, қоғамдық кеңестер мен сараптамалық алаңдардың жұмысына тең дәрежеде қатысуына жағдай жасауы қажет. Оның айтуынша, заңнамалық күн тәртібі қалыптасатын деңгейлерде әйелдердің кеңінен өкілдік етуі Қазақстанның жаңа саяси жүйесінің кемелдігін айқындайтын маңызды көрсеткіштердің біріне айналады.

Екінші сессияда қатысушылар парламенттердің қоғаммен өзара іс-қимылының халықаралық тәжірибесін, қоғамдық қатысудың құқықтық тетіктерін, цифрлық сервистерді дамыту және мемлекет пен азаматтар арасындағы тұрақты диалогтың жаңа форматтарын талқылады. Сессияны Философия, саясаттану және дінтану институтының Салыстырмалы саяси зерттеулер орталығының жетекшісі Айдар Әмребаев жүргізді.

ҚР Ұлттық ғылым академиясының Білім беру және қоғамдық даму ғылымдары орталығының жетекшісі Жеңісбек Төлен парламенттердің қоғаммен өзара іс-қимылының халықаралық тәжірибесіне шолу жасады. Ол Швейцария, Финляндия, Ұлыбритания және Оңтүстік Корея мысалында заң шығарушы институттарға деген сенімнің азаматтардың мемлекеттік шешімдерді талқылауға қатысу мүмкіндіктерімен тікелей байланысты екенін көрсетті.

Қазақстандық қоғамдық даму институты басқарма төрағасының орынбасары Азамат Байғалиев Құрылтай сайлауына арналған партиялық тізімдердің қалыптастырылуына қатысты зерттеу нәтижелерін таныстырды. Ол кандидаттарды бағалауда олардың медиадағы танымалдылығымен қатар кәсіби құзыреттілігі мен өңірлік өкілдігіне де ерекше мән беру қажеттігін атап өтті.

Сарапшының айтуынша, партияларға сайлау науқанына дайындалу үшін бес айға жуық уақыт берілді. Осы кезеңде олар бағдарламаларын жаңартып, кандидаттарды ішкі іріктеуден өткізіп, жаңа саяси жүйенің талаптарына сәйкес партиялық командаларын қалыптастырды. Оның пікірінше, қазіргі сайлау науқаны саяси бәсекелестіктің жоғары деңгейін көрсетіп, Қазақстандағы партиялық жүйенің одан әрі дамып келе жатқанын айғақтайды.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессоры Алуа Ибраева Құрылтай қызметіне қоғамдық қатысудың құқықтық тетіктерін институционалдық тұрғыдан бекітудің маңыздылығын атап өтті.

Сарапшының айтуынша, заманауи Құрылтай мемлекет пен қоғам арасындағы тұрақты диалог алаңына айналуы тиіс. Мұнда азаматтар өз ұсыныстарын айтып қана қоймай, олардың шешім қабылдау барысында қалай ескерілетінін де көре алуы қажет. Оның пікірінше, қоғамдық қатысу мүмкіндіктері неғұрлым кең болса, азаматтардың өкілді институттарға және қабылданатын заңдардың сапасына деген сенімі соғұрлым жоғары болады.

Алматы қаласының Азаматтық альянсының төрағасы Қайыржан Әбдіқалықов тұрақты қоғамдық диалогты халықпен жүйелі консультацияларсыз, үкіметтік емес ұйымдарды, жастарды, ғылыми қауымдастықты және өңірлерді кеңінен тартусыз дамыту мүмкін еместігін айтты.

Ол заңнамалық бастамаларды ашық талқылау, қоғаммен тұрақты кері байланысты қамтамасыз ету және азаматтарды шешім қабылдау үдерісіне кеңінен тарту қоғамдық сенімді нығайтудың әрі демократиялық институттарды одан әрі дамытудың маңызды шарттары екенін атап өтті.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің аға оқытушысы Айгерім Жүнісова цифрлық Құрылтай тұжырымдамасы мен e-Parlament моделін енгізу жөніндегі ұсыныстарын таныстырды. Ол заң жобаларын сүйемелдеудің бірыңғай цифрлық жүйесін құруды, заң шығару үдерісінің барлық кезеңінің ашықтығын қамтамасыз етуді, азаматтардың цифрлық қатысу тетіктерін дамытуды және заңнамалық бастамалар мен қоғамдық ұсыныстарды талдауда жасанды интеллект технологияларын қолдануды ұсынды.

Сараптамалық алаң жұмысын қорытындылай келе, қатысушылар Құрылтайдың қалыптасуы конституциялық реформаны іс жүзінде жүзеге асырудың басталғанын білдіріп, Қазақстандағы өкілді билікті дамытудың жаңа кезеңіне жол ашатынын атап өтті. Сарапшылардың пікірінше, алдағы сайлау елдегі дәйекті саяси жаңғырудың маңызды қадамына айналып, «Күшті Президент – Ықпалды Құрылтай – Есеп беретін Үкімет» моделін одан әрі нығайтуға ықпал етеді.

Сарапшылар партиялық бағдарламалар арасындағы бәсекеге, заң шығару үдерісінің ашықтығына, азаматтардың кеңінен қатысуына, кәсіби сараптамалық сүйемелдеуге және заманауи цифрлық технологияларға негізделген жаңа жүйе мемлекеттік институттарға деген қоғамдық сенімді арттыруға мүмкіндік беретінін атап өтті. Сонымен қатар азаматтардың дауыс беруге белсенді қатысуының маңызы ерекше екені айтылды. Өйткені жоғары сайлау белсенділігі жаңа өкілді органның қоғамдық легитимділігін қамтамасыз етіп, қоғамның елдің одан әрі дамуына қатысуға дайын екенін көрсетеді.

Сообщение Алматыда Құрылтайдың заң шығарушы биліктің жаңа архитектурасын қалыптастырудағы рөлі талқыланды появились сначала на ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ ЖАНЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР ИНСТИТУТЫ.

Кездесу барысында тараптар қазақстан-қытай ынтымақтастығының өзекті мәселелерін талқылап, сарапшылық, гуманитарлық және білім беру байланыстарын дамытуға ерекше көңіл бөлді. Студенттер мен оқытушылардың академиялық мобильділігін кеңейту, сондай-ақ бірлескен зерттеу және білім беру бастамаларын жүзеге асыру мүмкіндіктері жеке қаралды.

ҚСЗИ директоры Жандос Шаймарданов сарапшылық талқылаулар мен ғылыми іс-шаралар ұйымдастыруды, тар бағыттағы бірлескен зерттеу жобаларын жүзеге асыруды қоса алғанда, ынтымақтастықтың келешегі зор бағыттарын атап өтті.

Университет кеңесінің төрағасы, профессор Инь Дунмэй біліктi мамандар даярлау мен екі ел арасындағы студенттік алмасуды дамытудың маңыздылығын атап көрсетті. Ол студенттер, оқытушылар және зерттеушілер үшін академиялық мобильділік бағдарламаларын кеңейтуге жәрдемдесуге дайын екенін білдірді.

Кездесу қатысушылары ШЫҰ-ның 25 жылдығына орай халықаралық сарапшылық алаңдар мен іс-шаралар ұйымдастыруды, ғылыми баяндамалар мен басылымдар дайындауды, сондай-ақ халықаралық деңгейдегі бірлескен зерттеулер жүргізуді қоса алғанда, ынтымақтастықтың келешегі зор бағыттарын да талқылады.

Сообщение Шанхай шетел тілдері университетінің делегациясымен кездесу өтті появились сначала на ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ ЖАНЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР ИНСТИТУТЫ.

Сообщение Қазақстандықтар өмір сапасын оң бағалайды – сауалнама нәтижелері появились сначала на ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ ЖАНЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР ИНСТИТУТЫ.

Құқықтанушы ғалымдарды, саясаттанушыларды, әлеуметтанушыларды, экономистерді, еліміздің жетекші сараптамалық орталықтарының және мемлекеттік органдардың өкілдерін біріктірген сараптамалық алаңды ҚР Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты мен Қоғамдық саясат институты ұйымдастырды.

Сараптамалық алаңға қатысушылар алдағы Құрылтай сайлауының конституциялық негіздерін, жаңа саяси модельдің жұмыс істеу ерекшеліктерін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын іске асырудағы саяси партиялар мен қоғамдық бақылаудың рөлін талқылады.

Құрылтай сайлауының конституциялық және құқықтық негіздеріне арналған бірінші сессияны саясаттанушы Ғазиз Әбішев жүргізді. Пікірталас барысында қатысушылар жаңа өкілді органды қалыптастырудың конституциялық негіздерін, сайлауды өткізудің құқықтық кепілдіктерін, қоғамдық бақылау тетіктері мен азаматтардың сайлау құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету мәселелерін, сондай-ақ алдағы сайлау науқанын ақпараттық сүйемелдеудің рөлін талқылады.

VIII-ші шақырылымдағы Мәжілістің экс-депутаты Марат Башимов сайлауды реттейтін конституциялық қағидаттарды егжей-тегжейлі талқылап, Негізгі Заң Құрылтайдың мемлекеттік билік жүйесіндегі орнын анықтайтынын және сайлау процесінің құқықтық стандарттарын белгілейтінін атап өтті.

Саясаттанушы, VIII-ші шақырылымдағы Мәжілістің экс-депутаты Айдос Сарым алдағы сайлау науқаны жаңа конституциялық модельдің алғашқы практикалық сынағы болады деген пікір білдірді. Оның пікірінше, алғашқы сайлаудың сапасы жаңа институттардың орнықтылығы мен қоғамның оларға деген сенім деңгейін айқындайды.

ҚР Әділет министрлігінің Заңнама және құқықтық ақпарат институтының директоры Жанар Жігітекова сайлау заңнамасын бұзу фактілері бойынша сот арқылы қорғалудың, шағымдану тетіктерінің және заңдық жауапкершіліктің маңызын атап өтті.

Талқылау алаңының екінші сессиясы жаңа электоралдық жағдайда саяси партиялардың стратегиясы мен орны мәселесіне арналды. Сессияны ҚР Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институтының директоры Жандос Шаймарданов жүргізді.

Сараптамалық алаңның екінші бөлігінде партиялық жүйенің трансформациясы, партиялық құрылыстың дамуы, саяси өкілдіктің сапасын арттыру, партиялардың әртүрлі әлеуметтік топтармен өзара іс-қимылы, сондай-ақ қазіргі медианың және саяси мәдениеттің сайлау үдерістеріне ықпалы талқыланды.

Саясаттанушы Эдуард Полетаев Құрылтайды тек партиялық тізімдер арқылы қалыптастыруға көшу саяси партиялардың қоғам мүддесін білдіретін негізгі институт ретіндегі рөлін едәуір арттыратынын айтты.

Өз кезегінде Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің проректоры, саясаттанушы Индира Рыстина партиялардың идеологиялық бірегейлігін нығайту, кадрлық әлеуетін дамыту және түрлі әлеуметтік топтардың сұраныстарын тереңірек түсіну қажеттігіне тоқталды.

Саясаттанушы әрі медиаменеджер Сырым Иткулов қазіргі саясаттағы популизм мен технократиялық тәсілдің арақатынасына қатысты пікір білдірді. Ол азаматтардың ұзақ мерзімді сенімі эмоциялық ұрандармен емес, кәсіби шешімдер мен партиялардың мазмұнды қызметі арқылы қалыптасатынын айтты.

Қазақстандық қоғамдық даму институты Басқармасының төрайымы Жұлдызай Ысқақова партиялардың әртүрлі аудиториялармен мақсатты жұмыс істеуіне көшу қажеттігін айтып, әйелдердің саяси көшбасшылығын дамыту мәселесіне ерекше тоқталды.

«Стратегия» әлеуметтік және саяси зерттеулер орталығының президенті Гүлмира Илеуова азаматтардың электоралдық мінез-құлқына қатысты әлеуметтанулық көзқарасын ұсынды. Ол жаңа саяси модельдің орнықтылығы институттардың сапасына ғана емес, саяси мәдениеттің деңгейіне және партиялардың қоғаммен тұрақты өзара байланысына да тәуелді екенін атап өтті.

Қорытынды талқылау барысында сарапшылар Құрылтайға алғашқы сайлаудың табысты өтуі қоғамдық сенімді нығайтуға, демократиялық институттарды одан әрі дамытуға және Қазақстан Республикасы жаңа Конституциясының қағидаттарын іске асыруға маңызды үлес қосатынына сенім білдірді.

Сообщение Құрылтай сайлауы жаңа Конституцияны жүзеге асырудың алғашқы практикалық кезеңі болады – сарапшылар пікірі появились сначала на ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ ЖАНЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР ИНСТИТУТЫ.

Кездесуде Қазақстан мен Корея арасындағы ынтымақтастықтың бүгінгі ахуалы мен алдағы мүмкіндіктері сөз болды. Тараптар жасанды интеллект, көлік, энергетика және білім беру салаларындағы өзара ықпалдастықты кеңейту мәселелерін талқылады. Сонымен бірге сарапшылық байланыстарды нығайтуға басымдық берілді.

ҚСЗИ директоры Жандос Шаймарданов Оңтүстік Кореяның Қазақстанның Азиядағы сенімді әрі маңызды серіктестерінің бірі екенін атап өтті. Оның айтуынша, инфрақұрылымдық жобаларды бірлесіп жүзеге асыру мен озық технологияларды игеру екі ел ынтымақтастығына тың серпін береді.

Институт басшысы Сеулмен сауда-экономикалық байланысты дамыту Қазақстанның экономикалық дипломатиясындағы негізгі басымдықтардың бірі екенін айтты. 2025 жылдың қорытындысында Корея Республикасы еліміздің ең ірі он сауда серіктесінің қатарына енді. Ал Орталық Азия елдерінен Оңтүстік Кореяға жөнелтілетін экспорттың 98,2 пайызы Қазақстанның үлесіне тиесілі.

Кездесу соңында қатысушылар биылғы қыркүйекте өтетін «Орталық Азия – Корея Республикасы» саммитіне дайындық жайын талқылады. Олар бұл кездесу Орталық Азия мемлекеттері мен Оңтүстік Корея арасындағы байланысты одан әрі нығайтып, басым бағыттардағы ортақ жобаларды жүзеге асыруға жаңа мүмкіндік ашатынын атап өтті.

Сообщение Оңтүстік Корея сарапшыларымен кездесу өтті появились сначала на ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ ЖАНЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР ИНСТИТУТЫ.

«Face-to-face» форматында, яғни бетпе-бет сұхбат түрінде өткен сауалнамаға Қазақстанның барлық өңірлерінен, сондай-ақ Астана, Алматы және Шымкент қалаларынан 18 жастан асқан 8000 тұрғын қатысты.

Қоғамдық көңіл-күйдің негізгі индикаторларының бірі – азаматтардың еліміздің даму бағытына берген жалпы бағасы. Бұл көрсеткіш халықтың мемлекеттік саясатты қабылдау деңгейін көрсетеді.

Зерттеу нәтижелері халық мемлекеттің саяси бағытын жоғары деңгейде қолдайтынын айқындады. Атап айтқанда, сауалнамаға қатысқандардың 87,8%-ы Қазақстан дұрыс бағытта дамып келеді деп көрсеткен.

Азаматтық белсенділіктің маңызды индикаторы – халықтың сайлауда дауыс беруге деген ынтасы.

Сауалнама жүргізілген кезде Қазақстан Республикасы Құрылтайының сайлауы өтетін күн әлі жарияланған жоқ еді. Сондықтан респонденттерге: «Егер алдағы жексенбіде Құрылтай (Парламент) сайлауы өтсе, Сіз дауыс беруге барар ма едіңіз?» деген сұрақ қойылды.

Зерттеу нәтижесіне сәйкес, азаматтардың басым бөлігі алдағы Құрылтай сайлауында дауыс беруге дайын. Респонденттердің 75,6%-ы сайлау учаскесіне баруға ниетті екенін айтқан. Оның ішінде 44,2%-ы дауыс беретінін нақты атап көрсетсе, 31,4%-ы дауыс беруі ықтимал екенін жеткізген.

Партияларға деген көзқарасты анықтау үшін респонденттерге: «Егер жақын арадағы жексенбіде Құрылтай сайлауы өтсе, Сіз қай саяси партияға дауыс берер едіңіз?» деген сұрақ қойылды.

Сауалнама қорытындысы бойынша «Әділет» партиясы ең жоғары қолдауға ие болған. Бұл партияға респонденттердің 54,2%-ы дауыс беруге дайын екенін білдірген.

Екінші орында 7,3% көрсеткішпен «Ауыл» партиясы тұр.

«Ақ жол» партиясы 4,6% көрсеткішпен үшінші орынға шыққан.

«Respublica» партиясын қолдау деңгейі 3,4%-ды құраған.

Жалпыұлттық социал-демократиялық партияға сауалнамаға қатысушылардың 2,4%-ы дауыс беруге дайын.

Қазақстан Халық партиясын респонденттердің 2,1%-ы қолдаған.

«Байтақ» партиясын сауалнамаға қатысушылардың 1,1%-ы таңдаған.

«Барлығына қарсымын» нұсқасын респонденттердің 2,3%-ы белгілеген.

Сонымен қатар, сайлауалды үгіт-насихат барысында саяси партиялар үшін тартыс нысанасы жеткілікті екені анықталды – сайлаушылардың едәуір бөлігі өз таңдауын әлі жасаған жоқ. Зерттеу нәтижесіне сәйкес, азаматтардың 22,6%-ы, яғни шамамен әрбір бесінші сайлаушы қай партияға дауыс беретіні жөнінде шешім қабылдамаған.

Жалпы, зерттеу нәтижелері қоғамда елдің саяси бағытын қолдау деңгейі жоғары екенін және азаматтардың сайлау процесіне қатысуға дайын екенін көрсетті.

Іріктеу Қазақстан Республикасы халқының негізгі әлеуметтік-демографиялық сипаттамаларына, атап айтқанда тұрғылықты жерінің түріне (қала/ауыл), жынысы мен жасына қарай репрезентативті. Сенімділік ықтималдығы 95% болған жағдайда іріктеменің статистикалық қателік шегі ±1,1%-дан құрайды.

DATAMetrics компаниясы бұл зерттеу нәтижелерін Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының 2026 жылғы 3 шілдедегі № ОСК-11-07/ЗТ-К-29 хабарламасы негізінде жариялап отыр.

https://t.me/gdpkazakhstan/725

Сообщение Қазақстандықтардың 87%-ы елдің саяси бағытын қолдайды появились сначала на ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ ЖАНЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР ИНСТИТУТЫ.

Іс-шара мемлекеттік органдардың, халықаралық ұйымдардың, ғылыми және сарапшылық қауымдастықтың 150-ден астам өкілін біріктірді. Конференция барысында жаңа Конституцияның саяси және құқықтық реформалардың, заң үстемдігін нығайтудың, адам құқықтарын қорғаудың және демократиялық институттарды одан әрі дамытудың негізгі іргетасы ретіндегі маңызына ерекше назар аударылды.

Іс-шараны ашқан Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының Төрағасы Эльвира Әзімова республикалық референдумда қабылданған жаңа Конституцияның 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енетінін және Қазақстанның конституциялық дамуының жаңа кезеңіне жол ашатынын атап өтті. «Қазақстан халқының ерік-жігерінің нәтижесінде еліміздің конституциялық дамуының жаңа кезеңінің негізі қаланды. Бұл құқықтық жүйені, мемлекеттік басқаруды және адам құқықтары мен бостандықтарын қорғауды одан әрі жетілдірудің стратегиялық бағдарларын айқындады», – деп атап өтті Э. Әзімова.

Талқылауға Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтының ғалым хатшысы Айгүл Көшербаева қатысты. Өз сөзінде ол жаңа Конституцияның елдің одан әрі дамуының, қоғамдық келісімді нығайтудың және мемлекет пен қоғамның ұзақ мерзімді даму бағдарларын қалыптастырудың маңызды негізі екенін атап өтті.

«Конституцияның жаңартылған преамбуласы негізгі біріктіруші элемент ретінде айқындалды. Онда бірлік, ынтымақ, этносаралық және конфессияаралық келісім қағидаттарының, сондай-ақ білімге, ғылымға, инновацияларға және болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершілікке бағдарланудың маңыздылығы ерекше көрсетілген», – деді А. Көшербаева.

Қатысушылар сондай-ақ конституциялық мемлекеттілікті нығайту, сот төрелігінің қолжетімділігін қамтамасыз ету, заңнаманы жетілдіру, адам құқықтарын қорғау, цифрлық құқықтарды дамыту және құқықтық мәдениетті арттыру мәселелерін талқылады. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы Конституциясына ғылыми түсіндірме әзірлеу мәселесіне ерекше назар аударылды.

Бағдарлама аясында Үкіметтің «Инклюзивті қоғамға арналған Конституция» бастамасы шеңберінде дайындалған Қазақстан Республикасы Конституциясының Брайль қарпіндегі басылымының тұсаукесері өтті. Конференция қорытындысында жаңа Конституцияның Қазақстанның орнықты дамуы үшін берік институционалдық және құқықтық негіз қалыптастыратыны атап өтілді.

Сообщение ҚСЗИ ғалым хатшысы Конституциялық Сот ұйымдастырған конференцияға қатысты появились сначала на ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ ЖАНЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАННЫҢ СТРАТЕГИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУЛЕР ИНСТИТУТЫ.