Қанша Қалиева,
Өңірлермен жұмыс жөніндегі бөлімнің бас сарапшысы,
ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ-дың Шығыс Қазақстан облысы бойынша өкілі
Қазақстан Республикасы Президентінің 2026 жылғы 28 қазандағы Қазақстан халқына Жолдауы елдің одан әрі экономикалық дамуының стратегиялық міндеттерін айқындайды. Экономиканы әртараптандыруға, сапалы инвестициялар тартуға, жоғары технологиялық өндірістерді дамытуға, шикізатты терең өңдеуге, цифрландыруға және жасанды интеллектіні енгізуге ерекше назар аударылған.
Шығыс Қазақстан облысы үшін металлургияны жаңғырту, сирек кездесетін және жер металдарын игеру, машина жасауды, гидроэнергетиканы, агроөнеркәсіптік кешенді, туризмді және көлік-логистика инфрақұрылымын дамыту басым мәнге ие. 2025 жылы ШҚО-дағы өнеркәсіп өндірісінің көлемі 3,347 трлн теңгені құрады, ал өңірдің инвестициялық портфеліне жалпы құны 1,4 трлн теңге болатын 111 жоба кірді. Оларды іске асыру нәтижесінде 7 мыңнан астам жұмыс орнын ашу көзделген. Сондықтан өңірдің басты міндеті – шикізаттық маманданудан қосылған құны жоғары өнім өндіруге көшу, жаңа жұмыс орындарын құру және адами капиталды сақтап қалу.
Президент Жолдауында атом энергетикасын дамытуға және екінші әрі үшінші атом электр станцияларын салуды жоспарлауға ерекше назар аударылған. Қазақстан уранның мол қорына ие және оны өндіру бойынша жетекші орындардың бірін алады. Ал Шығыс Қазақстан облысы ядролық отын циклі кезеңдерінің кейінгі сатыларында шешуші рөл атқарады: Өскемен қаласында орналасқан Үлбі металлургия зауыты уран отын таблеткаларын, ал «Үлбі-ТВС» кәсіпорны атом электр станцияларына арналған дайын жылу бөлетін құрастырмаларды өндіреді. Сондықтан ШҚО жоғары технологиялық атом өнеркәсібін дамыту мен Қазақстанның энергетикалық егемендігін нығайтудың аса маңызды орталықтарының біріне айнала алады.
Мемлекет басшысы Қазақстанның Еуразия кеңістігіндегі айрықша рөлін атап өтті. Бұрын Шығыс Қазақстан Орталық Азия, Сібір және Қытай арасындағы сауда, көші-қон және мәдени байланыстардың маңызды буыны болса, бүгінде оның тарихи-географиялық орны жаңа экономикалық мазмұнға ие болуда. Өткен жылы Қазақстан аумағы арқылы 1 млрд тоннадан астам жүк тасымалданды. «Шығыс – Батыс» көлік дәліздерін одан әрі цифрландыру ШҚО-ның елдің шығыс қақпасы ретіндегі рөлін күшейте алады. Цифрлық технологияларды ауыл және орман шаруашылығында, соның ішінде спутниктік мониторинг пен геоаналитикада қолдану ұсынылып отырғаны да маңызды. Сонымен қатар елде аграрлық ғылым әзірлемелерін коммерцияландыру деңгейі әзірге 17%-дан аспайды, ал тиісті мамандық бойынша түлектердің небәрі 40%-ы жұмыс істейді. Бұл көрсеткіштер өңірлік университеттерге, ғылыми ұйымдар мен кәсіпорындарға нәтижелері облыс экономикасында тікелей қолданылатын бірлескен зертханалар мен қолданбалы жобаларды құру қажеттігін көрсетеді.
