2026 жылғы 18 маусымда Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты (ҚСЗИ) мен Малайзияның Стратегиялық және халықаралық зерттеулер институты (Institute of Strategic and International Studies, ISIS Malaysia) бірлесіп «Стратегиялық диалог және экономикалық ынтымақтастық: әріптестікті нығайту перспективалары» тақырыбында сараптамалық дөңгелек үстел өткізді.
Іс-шара онлайн форматта өтіп, Қазақстан Республикасы Президентінің Малайзияға алдағы мемлекеттік сапары қарсаңындағы екіжақты ынтымақтастық перспективаларын талқылауға арналды.
Іс-шара қатысушыларына кіріспе сөзбен ISIS Malaysia атқарушы директоры Сохана Энвер Азиз және ҚСЗИ директорының орынбасары Даурен Әбен сөз сөйледі.
ISIS Malaysia атқарушы директоры Қазақстан мен Малайзия арасындағы қарым-қатынастың тұрақты дамып келе жатқанына тоқталып, Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың алдағы сапары екіжақты ынтымақтастыққа жаңа серпін беріп, екі ел арасындағы стратегиялық әріптестікті одан әрі нығайтуға ықпал ететініне сенім білдірді.
ҚСЗИ директорының орынбасары өз сөзінде екі ел арасындағы тау-кен өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы, энергетика, сауда және басқа да салалардағы ынтымақтастықтың әлеуеті зор екенін атап өтті. Сонымен қатар ол мәдени-гуманитарлық байланыстарды дамытудың маңыздылығына ерекше тоқталды.
«Жоғары білім беру саласындағы өзара іс-қимыл ерекше қызығушылық тудырады. Малайзия қазақстандық студенттер үшін аса танымал бағыттардың бірі саналады. Бүгінде олардың көпшілігі Малайзияның жоғары оқу орындарында білім алуда. Қазіргі уақытта Қазақстанда Малайзия университеттерінің бірінің филиалын ашу мәселесі де талқылануда», – деді Д. Әбен.
Дөңгелек үстел аясында Малайя университетінің қауымдастырылған профессоры Энтони Рой Роджерс жәнеҚСЗИ-нің Азиялық зерттеулер бөлімінің басшысы Айдар Курмашев баяндама жасады.
Доктор Роджерс, өз кезегінде, екі ел арасындағы тікелей әуе қатынасының болуы Қазақстан мен Малайзия арасында жеткілікті деңгейде дамыған көлік байланысын қамтамасыз етіп отырғанын атап өтті.
«Бұл іскерлік және гуманитарлық байланыстарды одан әрі кеңейту үшін қолайлы жағдай қалыптастырады. Осы тұрғыда туризм Қазақстан мен Малайзия халықтарын жақындастыруға елеулі әлеуеті бар екіжақты ынтымақтастықтың ең перспективалы бағыттарының бірі ретінде көрінеді», – деді малайзиялық сарапшы.
Айдар Курмашев өз кезегінде Қазақстан үшін Транскаспий халықаралық көлік бағытының (ТХКБ) стратегиялық маңызын атап өтіп, көлік-логистика инфрақұрылымын дамыту саласындағы Малайзия тәжірибесіне қызығушылық білдірді.
«Бүгінде біздің міндетіміз – ТХКБ-ны жай транзиттік бағыттан толыққанды экономикалық дәлізге айналдыру. Осы мақсатта маршрут бойында индустриялық аймақтар, технологиялық парктер және агроөнеркәсіптік кластерлер дамытылуда. Бұл инвестициялар тартуға, өндірісті оқшаулауға және бизнес үшін жаңа мүмкіндіктер қалыптастыруға ықпал етеді. Осы тұрғыда АСЕАН-ның жетекші экономикалық орталықтарының бірі саналатын Малайзияның тәжірибесі біз үшін үлкен қызығушылық тудырады», – деді А. Курмашев.
Дөңгелек үстел аясындағы ашық пікірталасқа ҚСЗИ қызметкерлерімен қатар Экономикалық зерттеулер институтының, «QazTrade» сауда саясатын дамыту орталығының және ҚР СІМ Сыртқы саяси зерттеулер институтының қазақстандық сарапшылары қатысты. Пікірталас барысында сауда-экономикалық байланыстарды кеңейту және көлік-логистикалық ынтымақтастықты, оның ішінде ТХКБ аясындағы өзара іс-қимылды тереңдету перспективалары жан-жақты талқыланды. Сонымен қатар Орталық Азия мен АСЕАН арасындағы байланыстар, исламдық қаржыландыру, халал индустриясы, білім беру және туризм салаларындағы әріптестік мүмкіндіктері қарастырылды.
Іс-шара қорытындысы бойынша тараптар сараптамалық диалогты одан әрі дамытуға және Қазақстан мен Малайзияның талдау орталықтары арасындағы ынтымақтастықты нығайтуға өзара мүдделілік білдірді.
